skip to main content
   
Αρχική Το Τμήμα
Φυσιογνωμία
Αξιολόγηση
Διοίκηση
Τομείς
Οργάνωση Σπουδών
Επιτροπές - Υπεύθυνοι - Εκπρόσωποι
Εκλογές μελών ΔΕΠ
Υλικοτεχνική Υποδομή
Εγγραφές πρωτοετών, μετεγγραφές, κατατακτήριες, μεταφορές θέσεων
Συνήγορος του Φοιτητή
Φοιτητική Μέριμνα - ΦμΕΕΑ & ΦμεΑ
Συχνές Ερωτήσεις
Προπτυχιακά
Ημερολόγιο ακαδημαϊκού έτους 2018-2019
Ωρολόγιο πρόγραμμα
Ωράριο Συνεργασίας με Φοιτητές
Εξεταστικές
Οδηγός-Κανονισμός προπτυχιακών σπουδών
Κατευθύνσεις Σπουδών
Ακαδημαϊκοί Σύμβουλοι Σπουδών
Προσφερόμενα μαθήματα
Ευρωπαϊκό Σύστημα Μεταφοράς Διδακτικών Μονάδων ECTS
Παιδαγωγική Επάρκεια & Διδακτική Άσκηση
Πρακτική Άσκηση
Μεταπτυχιακά
Αρχαίος Mεσογειακός Kόσμος-Ιστορία και Αρχαιολογία
Ιστορία της Τέχνης
Οθωμανική Ιστορία
Τουρκολογία (δεν προσφέρεται πια)
Βυζαντινές και Μεσαιωνικές Σπουδές
Σύγχρονη Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία
Αρχαιολογία - Πληροφορική (δεν προσφέρεται πια)
Προσφερόμενα μεταπτυχιακά μαθήματα
Ωρολόγιο πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών
Διδακτορικές Σπουδές
Διδακτορικές σπουδές με συνεπίβλεψη με το ΙΜΣ/ΙΤΕ
Μεταδιδακτορική Έρευνα
Δραστηριότητες- Έρευνα
Ανασκαφές
Σειρά Ρίθυμνα
Ε.Σ.Τ.Ι.Α.
Συνέδρια
Βραβεία -Υποτροφίες
Εργαστήρια
Συνεργασίες
Ξένα Πανεπιστήμια
Erasmus
Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Πρόγραμμα ESTER
Προσωπικό
Μέλη Δ.Ε.Π.
Ομότιμοι - Eπίτιμοι
Διατελέσαντα μέλη Δ.Ε.Π.
Πανεπιστημιακοί Υπότροφοι
Μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.)
Μέλη Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (Ε.ΔΙ.Π.)
Μέλη Ειδικού Τεχνικού Εργαστηριακού Προσωπικού (Ε.Τ.Ε.Π.)
Σύνδεσμοι Απόφοιτοι
Επαγγελματικές διέξοδοι
Θέσεις Εργασίας
Επικοινωνία

Κατώτερη Παλαιολιθική Λέσβος (ανασκαφή, επιφανειακή έρευνα και γεωφυσική έρευνα)

Τα Ροδαφνίδια στο Λισβόρι της Λέσβου είναι  μια υπαίθρια θέση της Κατώτερης Παλαιολιθικής που ανασκάπτεται συστηματικά (2012-2016) από το Παν/μιο Κρήτης και διεθνή ομάδα εργασίας υπό την επιστημονική διεύθυνση της Νένας Γαλανίδου. Η θέση εκτείνεται σε χαμηλό λόφο, που ορίζεται από δύο ρέματα τα οποία εκβάλλουν στον κόλπο της Καλλονής. Απέδωσε πολυάριθμα ευρήματα, στην πλειονότητά τους λίθινα εργαλεία –χειροπελέκεις και κοπείς της Αχελαίας πολιτισμικής φάσης– που χρονολογούνται στη Μέση Πλειστόκαινη Εποχή (780.000-125.000 χρόνια πριν από το παρόν) ίσως και παλαιότερα. Η λιθοτεχνία εντοπίζεται σε ποτάμιες και λιμναίες αποθέσεις, σε ένα τοπίο σμιλεμένο από την ηφαιστειακή δραστηριότητα, όπου αφθονούν λίθινες πρώτες ύλες. Η ανασκαφή ρίχνει φως σε μιαν άγνωστη πτυχή της πρώιμης προϊστορίας του νησιού και του Αιγαίου, καθώς αποκαλύπτει την πρώτη μεγάλη Αχελαία θέση του Ελλαδικού χώρου. Τα ευρήματά της συνδέουν την πρώιμη αρχαιολογία της Ελλάδας με την παγκόσμια έρευνα για την καταγωγή και εξέλιξη του ανθρώπου και την πορεία του από την Αφρική προς την Ευρώπη και αντίστροφα. Γεωλογικά δείγματα έχουν ήδη ληφθεί για εργαστηριακές αναλύσεις και υπολογισμό της ηλικίας των στρωμάτων με μεθόδους απόλυτης χρονολόγησης (π.χ. Οπτικώς Διεγειρόμενη Φωταύγεια, Παλαιομαγνητισμός).

Ποιοι ήταν αυτοί οι πρώτοι κάτοικοι του Ελλαδικού χώρου; Ήταν ένα ή περισσότερα είδη; Ήταν Homo erectus, ήταν Homo heidelbergensis ή κάποιο άλλο είδος; Παραμένει άγνωστο. Πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι και τα δύο αυτά είδη κατασκεύαζαν και χρησιμοποιούσαν χειροπελέκεις, τα εργαλεία δηλαδή που αποκαλύπτει η ανασκαφή μας σε μεγάλους αριθμούς και που βρίσκονται σε θέσεις της Πρώιμης Παλαιολιθικής στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική. Αξίζει να σημειωθεί ότι λιγοστές θέσεις της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Λευκάδας έχουν αποδώσει χειροπελέκεις, πουθενά ωστόσο δεν απαντώνται σε τέτοια έκταση και πυκνότητα όπως αυτή στα Ροδαφνίδια. Τα πλέον ενδιαφέροντα ευρήματα είναι κοπείς, εργαλεία σε μεγάλες φολίδες με ευθύγραμμη ή λοξότμητη κόψη, τα πρώτα τέτοια ευρήματα στον Ελλαδικό χώρο που υποδηλώνουν ότι οι ανθρωπίδες της Λέσβου μετείχαν μιας κοινής πολιτισμικής παράδοσης που απλώνεται από την Ευρώπη μέχρι την Ινδία αλλά εντοπίζεται κυρίως στην Αφρική. Τα Ροδαφνίδια λοιπόν αποτελούν κλειδί για την κατανόηση των μετακινήσεων και προσαρμογών προγονικών μας ειδών στο ανατολικότερο άκρο της Ευρώπης, που είναι ταυτόχρονα και το δυτικότερο της Ασίας.

Η υπόθεση εργασίας που ερευνούμε είναι εάν και, εάν ναι, πότε κατά τη διάρκεια των παγετωδών της Κατώτερης Παλαιολιθικής Εποχής η λεκάνη του σημερινού κόλπου της Καλλονής μετατρεπόταν σε μια μεγάλη λίμνη που προσέλκυε θηράματα και ανθρωπίδες. Η ποσότητα και η πυκνότητα των ευρημάτων καταδεικνύει ότι οι ομάδες ανθρωπιδών επέστρεφαν συχνά και ζούσαν στις παρυφές της. Στη Λέσβο έφταναν περπατώντας κατά μήκος γέφυρας ξηράς στο ανατολικό τμήμα του νησιού (στο στενό της Μυτιλήνης η απόσταση από την Ασία είναι σήμερα μικρότερη των 20 χλμ.) κατά τη διάρκεια των παγετωδών περιόδων, όταν το νερό των ωκεανών ‘κλειδωνόταν’ στους παγετώνες και εμφανιζόταν ταπείνωση της θαλάσσιας στάθμης. Μέσα από τη μελέτη των βαθυμετρικών χαρτών στο στενό αυτό πέρασμα γνωρίζουμε ότι μια υποχώρηση της θαλάσσιας στάθμης κατά 60 μ. αρκούσε για να ενωθεί η Λέσβος με τη Δυτική Ασία. Με αφορμή τις ανθρώπινες αποκρίσεις στις αλλαγές του τοπίου και των ακτογραμμών, η έρευνα στην περιοχή γύρω από τα Ροδαφνίδα ανοίγει ένα παράθυρο στην πανάρχαιη ιστορία της κλιματικής αλλαγής.

Στη ομάδα συμμετέχουν οι εξής ειδικοί από τα πεδία της αρχαιολογίας και των γαιοεπιστημών: Γιώργος Ηλιόπουλος, Λέκτορας Γεωλογίας του Παν/μιου Πατρών, Geoffrey King, Διευθυντής Γεωλογικών Ερευνών του C.N.R.S. Γαλλίας, John MacNabb, Επίκουρος καθηγητής Αρχαιολογίας του Παν/μίου Southampton, Νίκος Ζούρος, Αναπληρωτής καθηγητής Γεωγραφίας του Παν/μίου Αιγαίου, Ανδρέας Μαγγανάς και Αθανάσιος Κατερινόπουλος, καθηγητές Γεωλογίας του Παν/μίου Αθηνών, Χρόνης Τζεδάκης, Καθηγητής Γεωγραφίας του Παν/μίου του Λονδίνου, James Cole, Εντεταλμένος διδασκαλίας του Παν/μίου της Οξφόρδης, και Κατερίνα Βασιλειάδου, ρευνήτρια του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου στο Σίγρι. Στο πλαίσιο της ανασκαφής εκπαιδεύτηκε ομάδα προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών των Παν/μίων Κρήτης, York και Leuven στις αρχαιολογικές μεθόδους πεδίου.

Η έρευνα χρηματοδοτείται από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, τη Διεύθυνση Πολιτισμού της Γ.Γ. Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Σημαντική υπήρξε, εξάλλου, η επιστημονική και υλικοτεχνική υποστήριξη της Λ΄ ΕΠΚΑ, καθώς και η τεχνική συνδρομή και φιλοξενία που μας παρείχε ο Δήμος Λέσβου και το Τοπικό Συμβούλιο Λισβορίου.

 

Εργασίες στο πεδίο, Μάιος 2013

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_4020.jpg?rnd=1382600885

Επιφανειακή έρευνα γύρω από τις θερμοπηγές

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_4016.jpg?rnd=1382600885

Διάλειμμα από την επιφανειακή για κολατσιό δίπλα στις θερμοπηγές

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_3979.jpg?rnd=1382600887

Όλα έτοιμα για τη γεωφυσική έρευνα

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_3998.jpg?rnd=1382600888

Ξανανοίγοντας την καταχωμένη με φελιζόλ και γεω-ύφασμα τομή

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_3994.jpg?rnd=1382600889

O Neil Suttie παίρνει δείγματα για χρονολόγηση με παλαιομαγνητισμό

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_4001b.jpg?rnd=1382600886

Η τομή μετά τη δειγματοληψία του Neil

 

Ιούλιος 2013


http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_0090.jpg?rnd=1382602782

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_0369.jpg?rnd=1382602783

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_0581.jpg?rnd=1382602784

 

http://bo-history.edu.uoc.gr/files/items/1/1617/img_0124.jpg?rnd=1382602783

 

Δημοσιεύσεις